Sau hơn 3 năm kinh nghiệm tư vấn cho hơn 30 bạn vào các trường top MBA trên toàn cầu, có nhiều lỗi ở các bạn ứng viên MBA mà anh thấy liên tục lặp lại. Do vậy, trong bài viết ngày hôm nay, anh sẽ chia sẻ với các bạn 7 lỗi cần tránh khi apply MBA quan trọng nhất.
Điểm danh 7 lỗi cần tránh khi Apply MBA
Lỗi 1: Thiếu Career Vision Rõ Ràng
Đây là lỗi đầu tiên và cũng là phổ biến nhất của các bạn ứng viên MBA – có một Career Vision bị thiếu rõ ràng, không hoàn chỉnh.
Để một Career Vision được coi là hoàn chỉnh, cần phải có đủ các yếu tố: function, industry, geography và highlight company.
- Function: Đây là chức năng, vị trí công việc mà bạn muốn đảm nhận sau khi tốt nghiệp. Ví dụ như là bạn muốn làm trong lĩnh vực sales, marketing, product management, hay bất cứ lĩnh vực chuyên môn nào khác mà bạn hứng thú. Đây là bước đầu tiên để xác định rõ ràng bạn muốn gì trong sự nghiệp của mình.
- Industry: Đây là ngành nghề bạn muốn theo đuổi. Mỗi ngành nghề có những đặc thù riêng biệt và yêu cầu kỹ năng cụ thể. Ví dụ, bạn có thể chọn ngành công nghệ cao, tài chính, y tế, hay bất cứ ngành nào khác mà bạn thấy mình có thể phát triển sự nghiệp lâu dài.
- Geography: Địa lý, khu vực bạn muốn làm việc cũng quan trọng không kém. Bạn cần xác định liệu mình muốn làm việc ở đâu – có thể là trong nước, hoặc quốc tế; và cụ thể hơn là khu vực nào trong quốc gia đó, ví dụ như miền Đông hay miền Tây nước Mỹ, hoặc là các khu vực như Texas hay khu vực Midwest.
- Highlight Company: Cuối cùng, các công ty mà bạn muốn làm việc cũng nên được nhắc tới trong Career Vision của bạn. Việc này cho thấy bạn đã nghiên cứu và biết mình muốn làm việc ở đâu, trong môi trường nào và với ai. Đây có thể là các công ty lớn như Google, Apple, hoặc các công ty tư vấn như McKinsey, BCG, hay thậm chí là các công ty khởi nghiệp có tiềm năng phát triển.
Ví dụ như, một bạn đến với anh và nói: “Vision của em là muốn trở thành một product manager tại Mỹ.”
Hoặc một bạn khác nói: “Em muốn trở thành một management consultant ở Đông Nam Á.”
Hai career vision kể trên đều không hoàn chỉnh và chưa đạt yêu cầu.
Có một career vision hoàn chỉnh sẽ giúp bạn không những thể hiện rõ ràng mục tiêu nghề nghiệp của mình mà còn cho thấy bạn đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho tương lai sự nghiệp của mình. Điều này sẽ làm tăng đáng kể cơ hội thành công của bạn trong quá trình apply MBA.
Lỗi 2: Chọn Career Vision Không Phù Hợp Với Kinh Nghiệm
Lỗi thứ hai mà anh liên tục thấy trong các bản apply MBA là các bạn chọn một Career Vision không phù hợp với kinh nghiệm hiện tại của mình – thậm chí là quá tầm với, đặc biệt đối với những bạn đang trong quá trình chuyển ngành.
Khi chúng ta chuyển ngành, chúng ta vẫn cần phải có một tính practical – thực tế trong việc chuyển đổi đó. Anh muốn nói rõ ở đây, trong ba yếu tố: function, industry, và geography mà anh đã nói trong lỗi số 1, các bạn không được chuyển cả 3 yếu tố cùng một lúc. Maximum là thay đổi 1.5 yếu tố thôi.
Hãy xem xét một ví dụ cụ thể.
Giả sử một bạn là Brand Manager trong ngành FMCG tại Việt Nam và bạn muốn học MBA để làm việc tại Mỹ.
Trong trường hợp này, tốt nhất là các bạn nên giữ nguyên function là Brand Manager và industry FMCG, chỉ thay đổi geography làm việc là Mỹ thôi, chứ không nên thay đổi cả ba yếu tố cùng một lúc.
Còn nếu bạn nói là bạn muốn làm Product Manager trong ngành Tech tại Mỹ, điều đó gần như là bạn đã đổi cả ba yếu tố career vision rồi. Như vậy, nó không còn practical nữa.
Tại sao anh đề ra mức 1.5 ở đây?
Vì đôi khi có một số những ngành nghề mà liên quan gần với nhau, ví dụ như là từ FMCG mà chuyển sang ecommerce thì cũng khá là gần, hay là từ Product Marketing Manager và làm sang Product Manager thì cũng tương đối gần. Do đó, 0.5 này thì cũng tương đối cảm tính và tùy vào lựa chọn của bạn.
Vậy nên, khi chọn một Career Vision khi apply MBA, các bạn cần phải xem xét liệu mình có thể tiếp tục sử dụng kinh nghiệm hiện tại của mình để phát triển trong sự nghiệp mới không, hay là bạn đang định chuyển sang một lĩnh vực hoàn toàn mới mà không có sự liên kết nào với kinh nghiệm trước đây của bạn.
Các bạn cần phải rất thực tế và cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố này để đảm bảo rằng Career Vision của mình không chỉ là một giấc mơ xa vời mà thực sự phù hợp với bản thân và khả năng hiện tại của các bạn.
Lỗi 3: Sai Lầm Khi Chọn Trường
Lỗi thứ ba mà anh muốn nói đến là việc chọn trường không đúng cách. Theo anh nghĩ, khi chọn trường MBA, các bạn cần phải có hai yếu tố phải đúng:
Thứ nhất là chọn đúng khả năng của mình và thứ hai là chọn đúng về career của mình.
Chọn Đúng Khả Năng Của Bản Thân
Khả năng ở đây anh nói đến là điểm GMAT của các bạn. Nếu điểm GMAT của các bạn mà nằm trong khoảng của trường mà các bạn muốn apply, thì anh nghĩ là mình có thể apply được trường đó.
Tuy nhiên, anh cũng muốn nói thêm là không chỉ có GMAT, mà còn là MBA SEAL của mình nữa. MBA SEAL ở đây tức là profile của mình về mặt công việc, hoạt động xã hội cũng như về mặt leadership của mình cũng định hình nên được tiềm năng của mình.
Các bạn có thể tự đánh giá khả năng của bản thân bằng cách thử làm bài test MBA nhé.
Chọn Đúng Về Career
Yếu tố thứ hai đó là career match. Nếu các bạn muốn làm trong ngành tech, thì các bạn học trường tech. Nếu các bạn muốn làm consulting, thì học trường consulting. Nếu các bạn muốn làm investment banking, thì học các trường investment banking.
Ngoài ra, nếu các bạn muốn làm ở nước nào thì các bạn nên học ở trường tại nước đó. Tại vì đa số các chương trình MBA thì sẽ cung cấp visa làm việc tại quốc gia đó sau khi các bạn đã tốt nghiệp. Cần phải cân nhắc rất rõ, học ở đâu làm ở đấy.
Anh muốn nhấn mạnh rằng, lựa chọn trường không chỉ nên dựa trên danh tiếng mà còn phải dựa trên khả năng cá nhân và mục tiêu nghề nghiệp cụ thể của mỗi người.
Việc lựa chọn sai trường có thể dẫn đến việc không chỉ bạn mất thời gian và tiền bạc, mà còn không giúp bạn đạt được mục tiêu nghề nghiệp sau này.
Do đó, hãy thận trọng và cân nhắc kỹ lưỡng khi chọn trường, đảm bảo rằng phù hợp với cả khả năng của bạn và sự nghiệp mà bạn muốn theo đuổi sau này.
Lỗi 4: Tạo Một Profile MBA Không Đáng Nhớ
Lỗi thứ 4 xuất hiện trong một số essay về thành tích nổi bật. Chúng ta hay thường sa đà vào những thành tích thuộc công việc của mình.
Theo anh nghĩ, at least chúng ta phải có một mức chia khoảng 50-50, tức là 50% tập trung vào công việc – và 50% phải tập trung vào cuộc sống của mình.
Mình lớn lên ở một nơi nơi như thế nào, mình đã có những hoạt động commitment quan trọng như thế nào bên ngoài công việc và mỗi hoạt động đó tạo nên con người của mình unique như thế nào.
Thực sự Adcom nhận rất nhiều hồ sơ hàng năm và tất cả các bạn ứng viên đều là những ngôi sao sáng. Các bạn có thử tưởng tượng là họ ngồi trong quán cà phê và họ nhắc về một ứng viên thì họ sẽ phải nhớ về những yếu tố nào? Theo kinh nghiệm của anh thì họ thường nhắc về các yếu tố là background người này làm gì, người này tương lai muốn làm điều gì và một trong những tính cách đặc biệt của họ là gì.
Câu hỏi lớn nhất là chúng ta phải tìm được những câu chuyện thú vị về bản thân mình, làm nên con người của mình và từ những câu chuyện đó thì sẽ cảm thấy gắn kết hơn giữa một câu chuyện cá nhân trong quá khứ với một goal ở trong tương lai.
Như vậy, để không phạm phải lỗi này, các bạn cần chú ý đến việc cân bằng giữa những thành tích nghề nghiệp với câu chuyện cá nhân, vì điều này sẽ giúp hồ sơ của các bạn trở nên đặc biệt và đáng nhớ hơn trong mắt các thành viên của Adcom. Các bạn cần phải nhớ là mọi người đều có thể nói về công việc của mình, nhưng không phải ai cũng có thể kể được một câu chuyện cá nhân sâu sắc và thú vị mà liên kết được với mục tiêu nghề nghiệp của mình trong tương lai.
Lỗi 5: Quá Trọng Về Hành Động Hơn Là Cảm Xúc
Lỗi thứ 5 mà anh liên tục thấy trong các bản apply MBA đó là I do, I do, I do.
Các bạn liên tục mô tả về những hành động các bạn làm như thế nào.
Ví dụ các bạn đã cứu công ty khỏi sự kiện như thế này, cũng như là các bạn đã hướng dẫn các thành viên coaching họ như thế nào.
Tuy nhiên, các hoạt động mà các bạn làm không quan trọng bằng việc là bạn cảm thấy như thế nào – cũng như là bạn đã học được những bài học gì thông qua những hoạt động như vậy.
Các bạn hãy thể hiện những cảm xúc của các bạn trong quá trình làm việc.
Ví dụ các bạn lớn là như thế nào, hay là gặp những khó khăn, trở ngại thì các bạn cảm thấy confused hay là depressed. Mỗi cảm xúc như vậy đều tạo ra được một sự kết nối rất là quan trọng giữa các bạn và Adcom.
Khi các bạn viết essay hoặc khi phỏng vấn, thay vì chỉ kể lại những gì bạn đã làm, hãy tập trung vào việc bạn đã cảm thấy như thế nào trong những khoảnh khắc đó và bạn đã rút ra bài học gì.
Điều này không chỉ giúp Adcom hiểu bạn là người như thế nào, mà còn cho họ thấy bạn có khả năng phân tích và học hỏi từ kinh nghiệm của mình.
Ví dụ, nếu bạn đã từng dẫn dắt một dự án khó khăn, đừng chỉ nói rằng bạn đã hoàn thành dự án đó như thế nào.
Hãy nói về cảm giác khi đối mặt với áp lực, sự nghi ngờ của bản thân, và niềm vui khi dự án thành công. Nói về cách bạn đã vượt qua cảm giác thất vọng khi gặp khó khăn, hoặc cảm giác tự hào khi thấy đội ngũ của mình phát triển và học hỏi từ trải nghiệm đó.
Lỗi 6: Nói Về “Market Needs” Khi Nói Về Đam Mê
Lỗi số 6 đó là các bạn khi viết một career vision, các bạn hay nói là thị trường cần cái này cái kia.
Anh đã từng làm với vài bạn nói rằng là người Việt Nam thiếu cái này, thiếu cái kia nên là tôi muốn làm những công việc như thế này để có thể tận dụng được thị trường.
Hay có bạn nói là một lĩnh vực này sẽ phát triển trong vòng 2-3 năm tới nên là tôi muốn capitalize trên sự phát triển này của ngành.
Nhưng điều đó không quan trọng bởi vì Passion là một điều gì đó phải cực kỳ cá nhân và cực kỳ bên trong.
Nếu mà các bạn lấy về những động lực từ bên ngoài đó thì sẽ không tạo được một strong passion mà Adcom đang tìm kiếm.
Ví dụ như là nếu các bạn muốn làm trong ngành Health thì Passion không nên đến từ việc người nào đó hay là đất nước Việt Nam này cần healthtech. Câu chuyện sẽ ấn tượng hơn nếu nó đến từ một thành viên nào đó trong gia đình của mình cần việc này hay cá nhân tôi cần việc này.
Lỗi 7: Sử Dụng Thuật Ngữ “Leadership” Một Cách Chung Chung
Lỗi cuối cùng cũng như là lỗi quan trọng mà anh muốn nói tới là sử dụng thuật ngữ “leadership” một cách chung chung.
Leadership là một từ mà gần như về sau này anh xem như là một cliche vậy. Anh rất là ít khi khuyến khích các bạn ứng viên đưa từ này vào các recommendation letters hay là trong essay của mình.
Tại vì khi từ “leadership” không có nghĩa mấy.
Chính xác thì leadership cần được mô tả trong các cấu phần chi tiết nhỏ hơn, ví dụ như là initiative, innovation, hay persuasion.
Đừng bao giờ dùng từ “leadership” bên trong essay của mình mà hãy cố gắng thể hiện leadership thành những câu thể hiện các ý như ví dụ anh nói bên dưới.
Anh ví dụ nhé, thay vì chúng ta viết là: “He has a very strong leadership ability” thì mình nói là: “He knows how to persuade people in difficult situations”.
Hoặc là thay vì mình nói là “He is a very good team leader” (không có nghĩa gì mấy), mình nên nói là “He is the kind of leader who can coach and empower his team members to do bigger things”.
Leadership cần phải đặt được trong một context cụ thể và cần phải address một trong các yếu tố cụ thể ở đây để có thể thể hiện được mình là một người có khả năng lãnh đạo.
Kết luận
Như vậy là hết 7 lỗi thường gặp khi apply MBA rồi. Chúc các bạn thành công trong quá trình apply MBA sắp tới hen.
