Dạo này, do duyên đưa đẩy, có rất nhiều bạn chủ doanh nghiệp (quá trẻ và quá giỏi) có hỏi thăm mình muốn học MBA. Có bạn trẻ tuổi hơn mình mà đã build công ty 30 người doanh thu năm rồi 40 tỉ – ghê chưa.
Nhiều bạn khác lúc với ý định khởi nghiệp trong tương lai cũng có thắc mắc tương tự về giá trị của MBA.
Trong giới kinh doanh, MBA giống y như sầu riêng – hoặc người ta thích nó kinh khủng, hoặc người ta ghét nó thậm tệ. Người ủng hộ thì cho rằng nó mở ra nhiều cánh cửa và dạy nhiều kiến thức giá trị, người ghét thì bảo MBA là một bằng cấp tốn thời gian và chém gió là chủ yếu.
Câu hỏi về giá trị của việc học MBA đối với những người muốn khởi nghiệp đang ngày càng trở nên phổ biến. Có những bạn trẻ đã thành công xây dựng doanh nghiệp từng đạt doanh thu đáng kinh ngạc như vậy mà vẫn đang nghĩ đến việc học MBA.
Liệu khởi nghiệp thì có nên học MBA hay không?
Nên hãy cùng ngồi lại và có cái nhìn công tâm về mối quan hệ giữa MBA và khởi nghiệp nhé!
Trong bài viết này, mình sẽ bàn bạc về:
- 2 loại hình doanh nghiệp phổ biến
- loại hình nào thì cần MBA làm bệ phóng
Nên học MBA khi khởi nghiệp loại hình doanh nghiệp nào?
Theo như Daniel Prietsley, một serial entrepreneur và best selling author về khởi nghiệp, có hai loại hình doanh nghiệp chính: Lifestyle business và Performance Business.
Lifestyle business là business chủ yếu để phục vụ cho “lifestyle” của owner và thường có quy mô vừa và nhỏ
- Physical như bán cà phê, bánh mì,
- Online như bán áo thun, bánh tráng, kem trộn (lol)
- Service như digital marketing agency, môi giới nhà đất, dạy tiếng Anh, hay tư vấn MBA của mình đây
… thì cũng đều là lifestyle business cả. Nhỏ xíu như solopreneur – 1 người một ngựa, hay đến như vài ba chuỗi trung tâm anh ngữ rất hoành tráng có đến vài ba chục nhân viên thì cũng đều như vậy.
Ngược lại, Performance business là những doanh nghiệp được xây dựng với tầm nhìn doanh thu lớn, nhưng chi phí xây dựng ban đầu cũng lớn – high risk, high return. Founder tạo ra performance business để bán trong tương lai, hay thậm chí từ đầu đã gọi vốn từ người khác (angel investor, venture capitalist, Series A,…).
Bạn đã bao giờ tự hỏi liệu mình học MBA đã phù hợp với 2 loại hình doanh nghiệp này chưa? Hãy cùng tìm hiểu về phần lifestyle business và performance business sau đây để biết được con đường nào phản ánh đúng với phong cách và mục tiêu của bạn. Nhớ rằng, khi nói đến khởi nghiệp, không phải lúc nào cũng có một công thức chuẩn mực!
MUỐN LIFESTYLE BUSINESS THÌ QUÊN MBA ĐI
Về mặt mục đích, lifestyle business xây dựng ra là để phục vụ cho cuộc sống của cá nhân, gia đình, và chính nhân viên của . Họ yêu thích sự tự do và không thích sự can thiệp của một người nào khác trong điều hành đứa con doanh nghiệp của mình, dù người ngoài nhìn vô công ty có hơi lộn xộn hay “gia đình trị”.
Vể mặt triết lí, lifestyle business entrepreneur thường đánh giá cao kinh nghiệm và kĩ năng hơn là giấy tờ bằng cấp. Họ như một làn sóng ngầm, nhiều người giỏi, nhưng do không phải gọi vốn từ ai nên rất kín tiếng, ít network, và ít promote bản thân trên social media.
Về mặt kỹ năng, việc build từ số 0 lên số 1 trong thế giới Lifestyle Business cũng rất thực chiến và cực kì local. Những kiến thức bài bản của doanh nghiệp lớn, lại còn từ phương Tây quả thực rất xa rời thực tế so với những gì họ làm hàng ngày.
Với một nguồn đầu tư cực lớn là 150 – 200k chi phí và 3 năm (1 năm apply, 2 năm học), nhiều người đã có thể tạo ra một lifestyle business chạy ngon lành với profit không dưới 100k mỗi năm.
Vậy nên, bằng cấp MBA đối với một người muốn xây dựng một Lifestyle Business thực ra là khá không liên quan và tốn thời gian.
PERFORMANCE BUSINESS THÌ MBA LÀ BỆ PHÓNG
Đọc đến đây, chắc bạn cũng hiểu, lifestyle business, dù tự do tiếu ngạo là thế, cũng chỉ có thể có thể lớn tới một mức nhất định. Ai có vision lớn, thì chắc chắn không thể đi một mình. Doanh nghiệp lớn, chắc chắn không thể không có hệ thống và nền móng chắc chắn.
MBA khởi tạo network là chất xúc tác chính trong Performance Business. Network để có được cofounder chất lượng. Network để có được nhân viên key member chất lượng. Network để có nhà đầu tư hoặc key partner. Và đương nhiên MBA bản thân cũng là một bảo chứng personal branding khi cần PR trên diện rộng.
MBA dạy các kỹ năng generalist để giúp xây dựng một Performance Business bài bản từ đầu – từ product, finance, HR, sales đến marketing. Với sự bài bản từ sớm, CEO có thể dễ dàng gọi vốn ở early stage hoặc bán lại công ty ở late stage của doanh nghiệp.
MBA dạy kĩ năng communication là công việc chủ yếu Performance Business CEO. Bán hàng, tuyển nhân viên, tìm đối tác, gọi vốn, đều là những công việc communicate bậc cao cần nhiều kỹ năng như financial projection, làm slide, build câu chuyện, thuyết trình với sự tự tin tuyệt đối và charisma khó cưỡng.
Hãy lựa chọn con đường phù hợp
Không phải ai cũng phù hợp với con đường khởi nghiệp. Nhưng nếu đã quyết tâm khởi nghiệp thì có cả trăm con đường.
Với entrepreneur, mình nghĩ nên đâm đầu vào con đường Lifestyle Business, kiếm tệ cũng được 100k profit mỗi năm, chứ đừng đi học MBA chi cho tốn kém.
Cứ cái gì tạo ra giá trị cho xã hội thì làm. Tầm nhìn mở rộng ra, đừng có suốt ngày chỉ fancy tech-tiếc, nhiều khi làm nhôm kính, bán bánh tráng trộn online, cái gì cũng có thể ra tiền được.
Khi nào Lifestyle business cũng hòm hòm rồi, tiền bạc dư giả, mong muốn làm cái gì to hơn, lúc đó học MBA cũng không muộn.
