Tại sao nhiều người tốt nghiệp MBA lại chọn làm việc trong lĩnh vực này?
Lương cao, ở khách sạn năm sao, được thuyết trình cho Director và CEO của các công ty lớn – liệu nghề Management Consulting có phải là một công việc đáng ước mơ cho mọi MBA graduate?
Bài này anh viết lần đầu vào cuối 2020 khi anh vừa đi làm 2 năm tại Boston Consulting Group (BCG) và cập nhật với những suy nghĩ mới nhất về MBA trong 2023. Hãy cùng anh tìm hiểu ngành này là gì và tại sao nó lại là nghề phổ biến nhất sau khi tốt nghiệp MBA nhé.
Nghề Management Consulting là gì?
Trên trang giới thiệu của mình, BCG đưa định nghĩa về công ty như sau:
“Boston Consulting Group partners with leaders in business and society to tackle their most important challenges and capture their greatest opportunities.”
Hoặc ngắn gọn hơn theo Wikipedia:
“Management Consulting is the practice of helping organizations to improve their performance.”
Còn theo định nghĩa của riêng anh, Management Consulting giải quyết những bài toán lớn của các tổ chức mà bản thân không thể hoặc không thích tự giải quyết một mình.
Dự án đầu tiên anh làm là tách một tập đoàn năng lượng lớn (cỡ như Tập đoàn điện lực Việt Nam) thành các công ty con. Với lượng tài sản hữu hình lớn, mấy trăm ngàn nhân viên, hàng triệu khách hàng và rất nhiều yếu tố khác của một tập đoàn khổng lồ, đây là một bài toán đã tốn đến 2-3 năm từ chiến lược đến hoàn tất, bao gồm nhiều tư vấn về luật, kế toán, thuế, nhân sự.
Management Consultant Team được mời vào để giải quyết bài toán đó với trò lãnh đạo toàn bộ dự án, trong bối cảnh doanh nghiệp không có kinh nghiệm tái cấu trúc, hoặc nếu cần tự xây sẽ tốn rất nhiều tiền và thời gian hơn để hoàn tất.
Các ví dụ khác anh từng trải qua, là thực hiện tiềm năng xuất khẩu toàn cầu cho một công ty xe hơi, hợp nhất hai công ty năng lượng và tái cấu trúc toàn diện một công ty bán lẻ. Tất cả đều là những bài toán mà với kinh nghiệm toàn cầu của mình, một công ty tư vấn quản trị có khả năng giải quyết nhanh và hiệu quả hơn một tổ chức thông thường.
>>> Cơ cấu của một công ty Management Consulting như thế nào?
Why Management Consulting?
Hồi còn làm ở công ty cũ về nghiên cứu thị trường, suốt ngày bán dự án research mấy chục ngàn đô làm trầy da tróc vảy, trong khi Consulting toàn là bán dự án triệu đô cho những chủ đề dường như tương tự, anh tức lắm. Vậy nên thề với lòng phải vào cho bằng được xem nội tình bên trong ấy làm gì 
Nghiên cứu thêm một chút, thì vô cùng háo hức muốn apply vào, vì làm ở đây vừa có tiếng mà lại có miếng. Có tiếng tức là Consulting nổi tiếng là ngành nhiều thách thức, học nhanh, lớn nhanh, ra ngoài thị trường sẽ được đánh giá cao và thăng tiến nhanh.
Có miếng tức là Consulting là một trong những industry trong nhóm professional service trả cao nhất trên thị trường toàn cầu, chắc chỉ sau Investment Banking/ Funds. Đấy là bên ngoài nhìn vào.
Còn bên trong nhìn ra, thì anh có đến tận 3 điều rất tâm đắc về khoảng thời gian làm việc ở đây.
Đầu tiên, ở đây anh học được rất nhiều từ những đồng nghiệp toàn là những bộ óc vô cùng thông minh và sắc bén. Điều này cũng đúng thôi với đầu vào được tuyển rất gay gắt, profile toàn là trường top thế giới, hoặc chí ít cũng phải background từ những công ty khủng khác. Nói vậy thôi chứ ở đây toàn làm người dễ thương không à, DNA của riêng BCG đó nha chứ không phải Management Consulting nào cũng có nha.
Thứ hai, công việc đây thực sự là một “extreme growth zone” (tức là không hề comfortable một chút nào) giúp anh học hỏi và lớn lên rất nhiều về mặt tư duy. Như đã kể, trong một bài toán lớn về chiến lược, mỗi consultant đều được giao những cấu phần làm việc chiến lược cỡ Director-level giúp thay đổi hoàn toàn bộ mặt của tổ chức. Ở đó tất cả những kỹ năng mềm quan trọng của thế kỉ đều được học tới mức extreme như: tư duy giải quyết vấn đề, thiết kế, thực thi hiệu quả, quản lý con người, giao tiếp hiệu quả (đặc biệt với C-suite level).
Thứ ba và cũng là cuối cùng, không thể không nhắc đến mức đãi ngộ rất tốt cho một công việc đòi hỏi di chuyển liên tục và nhiều thách thức.
>>> Hãy cùng khám phá một ngày làm việc và những thử thách của Management Consulting thường gặp.
Tại sao Consulting lại chuộng tuyển MBA graduate?
Các công ty consulting thường ưu tiên tuyển dụng những người tốt nghiệp MBA vì 3 lý do:
Kiến thức kinh doanh rộng
Chương trình MBA dạy mọi khía cạnh toàn diện của quản lý kinh doanh như finance, marketing, HR, operation và strategy. Consulting nhìn chung là nghề Generalist, ít nhất ở entry level từ Consultant đổ xuống. Vài ba tháng làm ngành này, vài ba tháng làm ngành kia. Do đó kiến thức ở MBA liên quan trực tiếp đến cách thách thức công việc đa ngành, đa phòng ban của Consulting.
Kỹ năng giải quyết vấn đề & giao tiếp
Chương trình MBA nhấn mạnh vào critical thinking và problem solving, cả hai đều rất quan trọng trong tư vấn. Các consultant thường được giao nhiệm vụ giải quyết các vấn đề kinh doanh phức tạp, mơ hồ, với một phong thái tự tin, có cấu trúc và khéo léo. Kỹ năng giao tiếp và lãnh đạo được đào tạo trong MBA còn nhiều hơn cả kiến thức chuyên môn về kinh doanh – những thành tố quan trọng để giải quyết những bài toán kinh doanh lớn.
Phương pháp Case Study Method và làm việc theo nhóm: Ngày càng nhiều chương trình MBA sử dụng case method là phương pháp giáo dục chính, và các sinh viên phải giải quyết vấn đề theo nhóm, phân chia công việc rõ ràng.
Nhóm học tập MBA cũng đều là những người giỏi và sừng sỏ, cách làm việc vừa phải khoa học lại mềm mỏng để đạt được kết quả chung. Các giáo sư và bạn học cũng sẽ challenge các kết quả làm việc rất nghiêm khắc và nâng trình độ phân tích, viết slide và thuyết trình lên một tầm cao mới – một tầm cao đầy khắt khe của ngành Consulting và các phòng Boardroom của các công ty Fortune 500.
Tại sao MBA lại chuộng vào Consulting?
Thu nhập
Học MBA rất tốn kém, không nghi ngờ gì nữa. Consulting và một trong những ngành được trả lương cao nhất trong nhóm ngành kinh doanh. Nhiều công ty Consulting có những Sign On Bonus rất hấp dẫn, thậm chí sẵn sàng trả toàn bộ học phí MBA cho ứng viên nếu họ cam kết làm việc 2 năm tại công ty.
Lương Consulting tại Mỹ cũng dễ dàng ở mức $150.000 – $200.000 khi chỉ mới ra trường. Riêng tại Việt Nam, MBB cũng trả mức lương Consultant cộng thưởng ở mức $120.000 – $140.000/ năm. Ôi trời đất ơi!
Học tập và Phát triển
MBA dạy kiến thức và kỹ năng, nhưng cũng là trong giảng đường. Consulting đưa các kỹ năng đó vào thực tế, stress-test và mài giũa những viên kim cương thô ráp thành những tài sản quý giá nhất trong giới làm việc chuyên nghiệp cấp cao (C-level).
Consulting cung cấp cơ hội tiếp xúc với nhiều ngành và thách thức kinh doanh đa dạng. Từ các dự án, nhiều người cũng phát hiện ra đam mê của mình và gắn bó với một ngành cụ thể sau một vài năm làm Consulting.
Danh tiếng
Gia nhập các công ty Consulting danh tiếng làm tăng độ mạnh CV của MBA graduate và mở ra cánh cửa cho các cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Profile MBA + Consulting, bao gồm toàn bộ kiến thức, kỹ năng, danh tiếng và network của cả 2 ngành khiến mọi ứng viên như hổ mọc thêm cánh. Xong bộ đôi này thì chỉ có thể đi lên Director với CEO thôi.
Tạm kết
Với những lí do trên, không hổ danh MBA và Consulting là anh em một nhà. Tuy nhiên chúng không phải là con đường duy nhất. Không phải cứ phải học MBA mới có thể vào Consulting, cũng như cứ tốt nghiệp MBA thì không vào được ngành khác. Thế giới có nhiều hơn một con đường, hãy chọn con đường phù hợp với bạn nhất nhé.
